Boyun kütletmek, birçok kişinin rahatlamak amacıyla sıkça yaptığı alışkanlıklardan biri. Özellikle masa başında uzun saatler çalışanlar veya boynunda sertlik hissedenler, boyunlarını sağa sola çevirerek çıkan “çat” sesinin ardından rahatladıklarını düşünüyor. Ancak uzmanlara göre bu alışkanlık her zaman masum değil. Peki boyun kütletmek gerçekten zararlı mı? Boyundan gelen ses ne anlama geliyor? İşte bilimsel araştırmalar ışığında merak edilenler…
Boyun hareket ettirildiğinde duyulan kütleme sesi çoğu zaman eklem sıvısı içinde bulunan gaz kabarcıklarının aniden oluşması veya patlaması nedeniyle meydana gelir. Bu durum tıpta “eklem kavitasyonu” olarak adlandırılır. Tek seferlik ve ağrısız şekilde oluşan bu ses çoğunlukla normal kabul edilir. Ancak sesle birlikte ağrı, uyuşma, güç kaybı veya hareket kısıtlılığı varsa mutlaka bir sağlık uzmanına başvurulması gerekir.
Boyun kütletmek zararlı mı?
Ara sıra ve hafif şekilde boynu hareket ettirerek oluşan kütleme sesi genellikle ciddi bir sağlık sorunu oluşturmaz. Ancak bilinçli olarak boynu sert hareketlerle sürekli kütletmeye çalışmak çeşitli riskler doğurabilir.
Uzmanların dikkat çektiği başlıca riskler şunlardır:
-
Boyun bağlarında gevşeme oluşabilir.
-
Eklem kapsülleri zamanla zarar görebilir.
-
Kas spazmları gelişebilir.
-
Boyun fıtığı bulunan kişilerde şikayetler artabilir.
-
Sinir dokuları baskı altında kalabilir.
-
Nadir de olsa boyundaki damarlar zarar görebilir.
Özellikle boyna ani ve yüksek kuvvet uygulayarak yapılan manipülasyonlar, uzman olmayan kişiler tarafından gerçekleştirildiğinde ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Boyun damarları zarar görebilir mi?
Son yıllarda yayımlanan bazı tıbbi vaka raporlarında, boyna uygulanan ani ve sert manipülasyonların çok nadir de olsa omurgayı besleyen atardamarlarda yırtılmaya (vertebral arter diseksiyonu) neden olabileceği bildirilmiştir. Bu durum felç riskini artırabilen ciddi ancak oldukça nadir görülen bir tablodur. Uzmanlar, özellikle boyna ani kuvvet uygulanmasından kaçınılması gerektiğini vurguluyor.
Boyun kütletmek alışkanlık haline gelirse ne olur?
Sürekli boyun kütletme ihtiyacı hissetmek altta yatan farklı sorunların işareti olabilir.
Bunlar arasında:
-
Uzun süre bilgisayar başında çalışma
-
Duruş bozukluğu
-
Kas gerginliği
-
Boyun kaslarında zayıflık
-
Stres kaynaklı kas sertliği
-
Boyun fıtığı veya eklem problemleri
yer alabilir. Bu nedenle sürekli boyun kütletme isteği yerine, sorunun nedeninin araştırılması daha doğru bir yaklaşımdır.
Boyun ağrısını azaltmanın daha güvenli yolları
Boyundaki gerginliği azaltmak için uzmanların önerdiği yöntemler şunlardır:
-
Düzenli boyun egzersizleri yapmak.
-
Masa başında ergonomik oturuşu sağlamak.
-
Bilgisayar ekranını göz hizasında kullanmak.
-
Telefonu uzun süre aşağı bakarak kullanmamak.
-
Gün içinde sık sık mola vermek.
-
Hafif germe hareketleri uygulamak.
-
Gerekirse fizyoterapist desteği almak.
Bu yöntemler hem kasların güçlenmesine yardımcı olur hem de boyun üzerindeki yükü azaltabilir.
Hangi durumlarda doktora başvurulmalı?
Boyun kütlemesine aşağıdaki belirtiler eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
-
Şiddetli boyun ağrısı
-
Kollarda uyuşma veya karıncalanma
-
Kas güçsüzlüğü
-
Baş dönmesi
-
Denge kaybı
-
Görme bozukluğu
-
Boyun hareketlerinde belirgin kısıtlılık
Bu belirtiler sinir sıkışması, damar problemi veya omurga kaynaklı başka rahatsızlıkların habercisi olabilir.
Boyun kütletmek hakkında doğru bilinen yanlışlar
“Boynumu kütletince kemikler yerine oturuyor.”
Yanlış. Çıkan ses kemiklerin yerine oturması anlamına gelmez. Ses çoğunlukla eklem içindeki gaz kabarcıklarıyla ilişkilidir.
“Her gün boyun kütletmek faydalıdır.”
Yanlış. Sürekli ve bilinçli şekilde boynu zorlamak uzun vadede eklemlere ve bağ dokularına zarar verebilir.
“Boyun kütleyince ağrı tamamen geçer.”
Yanlış. Kütleme sonrasında hissedilen rahatlama genellikle geçicidir. Ağrının nedeni ortadan kalkmış olmaz.
Ara sıra kendiliğinden oluşan ve ağrıya neden olmayan boyun kütlemeleri genellikle endişe verici değildir. Ancak boynu bilinçli olarak sert hareketlerle sürekli kütletmek önerilmez. Boyunda sık sık gerginlik, ağrı veya kütletme ihtiyacı hissediliyorsa, altta yatan nedenin belirlenmesi için ortopedi, fizik tedavi veya nöroloji uzmanına başvurmak en güvenli yaklaşımdır. Uzmanların önerdiği egzersizler ve doğru duruş alışkanlıkları, boyun sağlığını korumanın en etkili yolları arasında yer alıyor.
