Eskişehir’in Odunpazarı ilçesinde bulunan asırlık Hacı Hasan Ağa Camii, 2009’daki restorasyonun ardından engelli bireylerin ibadetlerini rahatça gerçekleştirebilmesi için özel olarak düzenlendi. Görme, işitme ve ortopedik engelli bireylere yönelik mimari ve teknolojik imkanlarıyla dikkat çeken cami, 17 yıldır erişilebilir ibadet anlayışına örnek oluyor.
Odunpazarı ilçesi Alanönü Mahallesi’nde bulunan Hacı Hasan Ağa Camii, engelli bireylere yönelik sunduğu imkanlarla dikkat çekiyor. Kapısında 13. yüzyılda inşa edildiğine dair tabela bulunan caminin resmi kayıtlara göre 19. yüzyılda yapımı tamamlandı.
2009 yılında gerçekleştirilen restorasyonun ardından cami, engelli bireylerin herhangi bir engelle karşılaşmadan ibadet edebilmesi için özel olarak düzenlendi. Farklı mahallelerden ve çevre bölgelerden gelen engelli cemaat, özellikle cuma namazlarında camide bir araya geliyor.
GÖRME VE İŞİTME ENGELLİLER İÇİN ÖZEL SİSTEMLER
Hacı Hasan Ağa Camii’nde farklı engel gruplarındaki bireylerin ibadetlerini kolaylaştırmak amacıyla çeşitli düzenlemeler bulunuyor. Görme engelli vatandaşlar için yön bulmayı kolaylaştıran özel dokulu ve izli halı sistemi kullanılırken, işitme cihazlarıyla uyumlu indüksiyon döngü ses sistemi ve görüntülü projeksiyon perdesi de camide yer alıyor.
İşitme engelli cemaat için hutbeler işaret diliyle verilirken, tekerlekli sandalye kullanan vatandaşların en ön safa kadar ulaşabilmesini sağlayan özel zemin düzenlemesi de bulunuyor.
“ERİŞİLEBİLİR CAMİ, ENGELSİZ CAMİNİN BİR ÜST DERECESİDİR”
Eskişehir İl Müftüsü Muharrem Gül, kentte engelli bireylerin ibadetlerini kolaylaştırmaya yönelik çalışmalar yapıldığını belirterek, erişilebilir camilerin belirli kriterler doğrultusunda belirlendiğini söyledi.
“Erişilebilir camiler, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kriterleri çerçevesinde kurulan bir komisyonun nezaretinde, camilerimiz denetlenerek ve bu kriterlere uygunluğu tescillenerek belirleniyor. Şu anda Türkiye genelinde bu belgeye sahip 3 tane erişilebilir cami var ve bu camilerin üçü de Eskişehir’de bulunuyor. Bunların haricindeki camilerimiz ise halkımızın bildiği ‘engelsiz cami’ statüsündedir. Erişilebilir cami, engelsiz caminin bir üst derecesidir.”
Gül, Eskişehir’de 3 “erişilebilir cami” ve 11 “engelsiz cami” bulunduğunu belirterek, engelli dernekleriyle iletişim halinde olduklarını ve işaret dili ile Braille alfabesine yönelik kurslarla da destek sağladıklarını ifade etti.
DÜNYADA ÖRNEĞİ OLMAYAN SAF DÜZENİ
Dolunay Yetişkin Engelliler Derneği Başkanı Nebi Kılıçarslan, Hacı Hasan Ağa Camii üzerine 2013 yılında doktora çalışması yaptığını belirterek, caminin engelli bireylerin sosyalleşmesindeki rolüne dikkat çekti.
Kılıçarslan, caminin farklı engel gruplarındaki bireylerin aynı safta ibadet edebilmesine imkan sağlayan özel bir düzene sahip olduğunu belirtti.
“Dolunay Yetişkin Engelliler Derneği başkanıyım. Bu cami üzerine 2013 yılında doktora yaptım. Doktoramın konusu engellilerin sosyalleşmesinde Hacı Hasan Cami örneği. Burası dünyada ilk defa engelliler için her anlamda düzenlenmiş bir cami modeli olmasıdır. Burada görme engelliler için izli halı modelimiz vardır. İşitme engelliler için indüksiyon döngü (induction loop) ses sistemi, projeksiyon perdesi ve aynı zamanda yine işitme engelliler için işaret diliyle hutbe verilmektedir. Tekerlekli sandalyeliler için de özel bir düzenleme yapılmıştır. Tekerlekli sandalyeliler en ön safa kadar kendilerine ayrılmış olan zemin üzerinden en ön safa kadar gidebilmektedirler. Ayrıca burada yeni bir saf düzeni oluşturduk. Bu saf düzeninde de görme engelli, tekerlekli sandalyeli, ortopedik engelli olan, taburede namaz kılan, oturarak namaz kılan aynı safa katılabilmektedir. Bunun da dünyada bir örneği yoktur. Bu cami ilk defa 2009 yılında hayırsever tarafından restore edilmiştir. Kütahya Vakıflar Bölge Müdürlüğüne ait bir camidir.”
“HERKES AYNI SAFTA YAN YANA İBADET EDEBİLİYOR”
Kılıçarslan, camide oluşturulan saf düzeninin farklı engel gruplarındaki bireylerin birlikte ibadet etmesine imkan sağladığını belirtti.
“Görme engelli, tekerlekli sandalyede namaz kılan tüm kardeşlerimiz aynı safta yan yana ibadet edebilmektedir”
Kılıçarslan ayrıca caminin görme ve işitme engelli bireyler ile tekerlekli sandalye kullanan vatandaşlar için sunduğu özel imkanları anlattı.
“BURADA HAREKET ETMEK BİZİM İÇİN ÇOK KOLAY”
Hacı Hasan Ağa Camii’nin özel ihtiyaç sahibi cemaatinden Ahmet Helvacıoğlu ise geçirdiği trafik kazasının ardından tekerlekli sandalye kullanmaya başladığını ve caminin düzenlemeleri sayesinde rahatlıkla ibadet edebildiğini söyledi.
“2009 yılında geçirdiğim bir trafik kazası sonucu bedensel engelli oldum ve yaşamımı tekerlekli sandalyeyle sürdürmeye başladım. Kazadan sonra bizim için camiye gitmek ve ibadet etmek biraz zordu. Ancak Hacı Hasan Camii tadilat gördükten sonra, yani 2010 yılından beri buraya gelmeye başladım. Camide abdest alma yerleri ve iç mekandaki her şey tamamen bize uygun şekilde tasarlanmış, buralarda hareket etmek bizim için çok kolay. Bu yüzden Allah nasip ettiği ve gelebildiğim müddetçe her cuma buradayım. Kendim başka bir mahallede yaşamama rağmen, cuma günleri arkadaşlarımla birlikte özellikle bu camide toplanıyoruz”
Hacı Hasan Ağa Camii, 2009 yılındaki restorasyonundan bu yana engelli bireylerin ibadet hayatına katılımını kolaylaştıran uygulamalarıyla Eskişehir’de dikkat çeken ibadethanelerden biri olmayı sürdürüyor.
