TÜRKİYE’DEN SOMUT ÖNERİLER
Dünyayı en çok kirleten iki ülke olan ABD’nin Başkanı Joe Biden ve Çin Devlet Başkanı Şi Cimping’in zirveye katılması beklenmezken Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva ve İngiltere Başbakanı Sunak zirveye katılacak liderler arasında yer alıyor. Dünyaya en az zarar veren ülkeler arasında bulunan Türkiye ise 2053 net sıfır emisyon, yeşil kalkınma, yenilenebilir enerjiye geçiş ve enerji kaynaklarını arttırma perspektifiyle masaya somut öneriler koyuyor. Türkiye, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan himayesinde sürdürülen Sıfır Atık Projesiyle de dünyanın takdirini topluyor. BM tarafından defaatle ödüllendirilen proje sayesinde 45,5 milyon ton geri kazanılabilir atık elde edildi.432 milyon ağaç kesilmekten kurtuldu, 108 milyon varil petrolden tasarruf edildi.
KIRILGAN ÜLKELER İÇİN FON
Çerçeve sözleşmesini imzalayan 198 Tarafı (197 ülke artı Avrupa Birliği) bir araya getiren COP zirvesinde Paris Anlaşması’nın bir unsuru olan ve iklim değişikliğine karşı kolektif mücadelenin her 5 yılda bir değerlendirilmesini içeren ilk Küresel Durum Değerlendirmesi’nin (Global Stocktake/GST) COP28’de sonuçlandırılması planlanıyor. İklim müzakerelerinde ülkeler, küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefini ulaşılabilir tutmaya çalışacak. Plastik kirliliğinin boyutunun 2060’ta 3 katına çıkacağı projeksiyonundan hareketle COP28′ de görüşülecek gündem maddelerinden biri de plastik anlaşmasının detayları ve nasıl uygulanacağı olacak. Mısır’da düzenlenen COP 27’de kararlaştırılan iklim değişikliğinin şiddetlenen etkilerine karşı en kırılgan durumda olan ülkelerin zararlarının tanzim edilmesini sağlayacak Kayıp Zarar Fonu’nun operasyonel hale getirilmesi yönünde adımlar atılması AB, Danimarka ve BAE’nin fona yönelik yeni taahhütler açıklaması öngörülüyor.
FOSİL TARTIŞMASI
COP28’de küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle konusu da masada. Bu hedefe ulaşmak için fosil yakıt kullanımı ve üretiminin sonlanması gerektiği kaydedilirken, bunun nasıl yapılacağı konusu tartışılıyor. Dünyanın geleceği için fosil yakıtların ivedilikle sonlandırılması gerektiğinin altı çizilirken Çin gibi fosil yakıt tüketiminde önde gelen ülkeler bu hedefin gerçekçi olmadığını savunuyor. Bilim insanlarınca ayrıca emisyonların 2030’a kadar yüzde 42 azaltılması hususu da vurgulanıyor.
NEREDE GERÇEKLEŞİYOR?
COP28 30 Kasım-12 Aralık tarihleri arasında Expo City Dubai’de gerçekleşiyor. Merkezde Mavi ve Yeşil Bölgeler adı verilen iki farklı alan düzenlendi. Mavi Bölge, yalnızca BM tarafından akredite edilen katılımcılara açık, UNFCCC tarafından yönetilen bir alanken, yeşil bölgeye kayıt yaptıran herkesin girmesi mümkün. Bu alan gençlik grupları, sivil toplum, STK’lar, özel sektör ve yerli halkın seslerini duyurabileceği bir platform sunmak amacıyla oluşturuldu.
NELER YAŞANMIŞTI?
İlk COP zirvesi, COP1, 1995’te Almanya’nın başkenti Berlin’de düzenlendi. İklim konusunda dönüm noktalarından olan Kyoto Protokolü 1997’deki Japonya’daki COP3’te imzalandı. Doha’daki COP18’de ise Kyoto Protokolü’nün 2020’ye kadar uzatılması üzerinde anlaşıldı. Geçen 28 yıl içinde iklim konusunda çok sayıda karar alınsa da özellikle sanayi ülkelerinin bu kararlara riayet etmediği görüldü. Bunun en önemli örneklerinden biri de ABD oldu. Eski ABD Başkanı Donald Trump COP 22’de iklim değişikliği konusunda diğer katılımcılar tarafından ikna edilmeye çalışıldı, ancak bu başarılamadı. Trump COP23 zirvesi öncesinde, ülkesinin Paris Anlaşması’ndan çekilmesini öngören kararnameyi Maliyetli olacağı gerekçesiyle imzaladı. Biden yönetiminin başa geçmesiyle ABD Anlaşmaya 107 gün sonra geri göndü. Buna karşın ABD 2022 raporlarına göre dünyayı kirletme sıralamasında Çin’den sonra ikinci sırada yer alıyor. ABD’yi Hindistan, Rusya ve Japonya izliyor.
