Yaz ayları denildiğinde akla tatil, deniz ve güneş geliyor. Ancak yükselen sıcaklıklar, özellikle öğle saatlerinde dışarıda uzun süre kalanlar için ciddi sağlık risklerini de beraberinde getiriyor. En sık karşılaşılan iki tablo ise güneş çarpması ve sıcak çarpması. Her ne kadar günlük hayatta aynı anlamda kullanılsalar da, uzmanlara göre bu iki durumun oluşma nedeni, belirtileri ve tedavi yaklaşımı birbirinden farklı.
Güneş çarpması, uzun süre baş ve boyun bölgesinin doğrudan güneş ışığına maruz kalması sonucu ortaya çıkıyor. Beyin zarlarının aşırı ısınmasıyla gelişen bu tablo; baş ağrısı, ense ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma ve halsizlikle kendini gösteriyor.
Dikkat çeken noktalardan biri ise hastanın vücut sıcaklığının çoğu zaman normal seyretmesi ya da belirgin şekilde yükselmemesi. Bu durumda kişinin vakit kaybetmeden gölge veya serin bir ortama alınması, başının hafif yukarıda tutulması, boyun ve baş bölgesine soğuk uygulama yapılması öneriliyor. Bilinci açık olan kişilerin bol sıvı tüketmesi de kaybedilen suyun yerine konmasına yardımcı oluyor.
Sıcak çarpması ise yalnızca güneş altında kalmaktan kaynaklanmıyor. Çok sıcak ortamlarda yoğun fiziksel aktivite yapmak ya da vücudun ürettiği ısıyı dışarı atamaması da sıcak çarpmasına yol açabiliyor. Bu durumda vücut ısısı kısa sürede 40 derecenin üzerine çıkabiliyor ve terleme mekanizması durabiliyor. Şiddetli baş ağrısı, bilinç bulanıklığı, bayılma, düşük tansiyon, kusma, kasılmalar ve nefes darlığı sıcak çarpmasının en önemli belirtileri arasında yer alıyor. Tedavi edilmediğinde organ yetmezliğine kadar ilerleyebilen bu tablo, yaşamı tehdit eden acil bir durum olarak kabul ediliyor.
UNUTULMAMASI GEREKEN 3 MADDE
1-İLK MÜDAHALE HAYAT KURTARIYOR
Sıcak çarpmasından şüphelenildiğinde vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı. Sağlık ekipleri gelene kadar kişi serin bir yere alınmalı, fazla giysileri çıkarılmalı ve vücudu soğutulmalı. Bilinci yerinde olanlara su verilebilir ancak bilinç kaybı yaşayan kişilere ağızdan hiçbir şey verilmemesi gerekiyor.
2- KİMLER DAHA FAZLA RİSK ALTINDA?
Çocuklar, ileri yaştaki bireyler, kronik hastalığı bulunanlar ve açık havada çalışanlar sıcak havalardan en fazla etkilenen gruplar arasında bulunuyor. Ayrıca spor yapanlar ve yeterince sıvı tüketmeyen kişilerde de risk önemli ölçüde artıyor.
3- AÇIK RENKLİ GİYİNMEK ÖNEMLİ
Uzmanlar, güneş ışınlarının en etkili olduğu 11.00-16.00 saatleri arasında mümkün olduğunca dışarı çıkılmamasını öneriyor. Açık renkli ve ince kıyafetler tercih edilmesi, geniş kenarlı şapka kullanılması, gün boyu düzenli su tüketilmesi ve ağır fiziksel aktivitelerin serin saatlere bırakılması da en etkili önlemler arasında gösteriliyor. Özellikle sıcak havalarda günlük su tüketiminin artırılması, vücudun doğal soğutma mekanizmasının sağlıklı çalışmasına önemli katkı sağlıyor.
